Nơi nhà vua tế trời
Đàn Kính Thiên hay còn gọi là Đàn Nam Giao là nơi vua chúa các triều đại phong kiến thực hiện nghi lễ tế trời - một nghi lễ quan trọng bậc nhất trong điển lễ. Việc cúng tế trời hay gọi là tế Nam Giao cực kỳ quan trọng để cầu mưa thuận gió hòa, quốc thái dân an, thiên hạ thái bình, quốc gia hưng thịnh.
Ông Trương Đình Tưởng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình cho biết, đàn tế trời là một công trình tín ngưỡng cung đình, từ thời Đinh - Tiền Lê đến nhà Nguyễn (các triều đại phong kiến ở Việt Nam), hoàng đế các thời đều chú trọng lễ tế Giao.
Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Ninh Bình chia sẻ thêm, Ninh Bình từng là kinh đô của 3 triều đại Đinh, Tiền Lê, Lý. Vì thế dấu tích của kinh đô Hoa Lư xưa vẫn còn in đậm sâu đến ngày nay.
“Đàn Kính Thiên ở Hoa Lư xưa là nơi Đinh Bộ Lĩnh làm lễ tế trời, sau đó xuất quân dẹp loạn 12 sứ quân, thu giang sơn về một mối. Cũng chính nơi đây, năm 968, sau khi bình định thiên hạ, lên ngôi hoàng đế, Đức vua đã tế cáo trời đất, công bố với thiên hạ, xưng là Đinh Tiên Hoàng đế, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, lấy niên hiệu là Thái Bình và trở thành vị hoàng đế đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền tại Việt Nam” - ông Tưởng chia sẻ.
Nơi giao hòa đất trời và con người
Ông Trương Đình Tưởng chia sẻ tiếp, Đàn Kính Thiên triều nhà Đinh cách nay hơn 1.000 năm trước nằm trong kinh đô Hoa Lư xưa, ngày nay thuộc Quần thể danh thắng Tràng An - Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. Đàn Kính Thiên Tràng An nằm kề cận núi và chùa Bái Đính, thuộc phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình.
Năm 2018, tỉnh Ninh Bình phục dựng lại Đàn Kính Thiên đúng dịp kỷ niệm 1.050 năm (968 - 2018) Vạn thắng vương Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi hoàng đế, khai sáng nhà nước Đại Cồ Việt. Đây không chỉ là một công trình lịch sử, văn hóa còn là điểm đến du lịch hấp dẫn với du khách trong và ngoài nước khi đến Ninh Bình.
Ông Tưởng phân tích, Đàn Kính Thiên Tràng An tọa lạc trên khu đất cao nhất của thung lũng Mộc Hoàn (rộng khoảng 270ha). Công trình được phục dựng cấu trúc theo ba lớp đại môn từ ngoài vào: Nhân môn - Địa môn - Thiên môn (theo quan niệm “Tam Tài” cổ: Trời - Đất - Người), hợp thành vũ trụ.
Mỗi đại môn lại có ba cửa qua lại theo lối công thành cung đình: chính môn, tả môn, hữu môn. Các đại môn được xây dựng bằng gạch giả đá ong, kỹ nghệ làm và nung gạch ở trình độ cao của thợ Bát Tràng (Hà Nội), lan can đá màu trang trí các họa tiết bao quanh...
Hé lộ bí ẩn về Đàn Kính Thiên
Đàn Kính Thiên Tràng An là “cửa mở” vào thung lũng Mộc Hoàn, rộng lớn, núi non vây bọc kín, rừng xanh quanh năm với các thảm thực vật nhiều tầng lớp, hoa rừng thơm ngát, chim kêu vượn hót, giữa có hồ nước trong xanh gọi là hồ Mục Long (Mắt Rồng), nối mạch nguồn với các suối trong khu hang động Tràng An, được coi là tụ thủy, tụ khí, nước bốn mùa đầy ắp”, ông Tưởng chia sẻ thêm.
Giữa thung lũng Mộc Hoàn hiện nay được xây thêm ba ngôi nhà sàn lớn, dựng theo mẫu nhà sàn Mường cổ. Những ngôi nhà sàn này được coi là bảo tàng Mường, trưng bày các vật dụng và sản phẩm, phục dựng cảnh sinh dưỡng của người Mường như quay tơ, dệt vải, bếp núc, khu sinh hoạt thường nhật của gia đình, ẩm thực đặc sản của đồng bào Mường. Điều này nhằm tưởng nhớ Đức vua Đinh vốn có nguồn gốc người Mường ở sách Kim Lư, động Hoa Lư xưa.
Ông Bùi Văn Mạnh - Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình cho biết, tới đây điểm du lịch văn hóa tâm linh Thung Ui - nơi có đàn kính thiên hơn 1.000 năm sẽ mở cửa đón khách vào đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.
Phát hiện người tiền sử - mối nhân duyên xuyên thời gian
Một phát hiện đặc biệt mang giá trị khoa học và ý nghĩa tâm linh sâu sắc được ghi nhận trong quá trình nghiên cứu, phục dựng Đàn Kính Thiên là việc phát hiện dấu tích người tiền sử ngay tại khu vực đàn tế. Trong quá trình hợp tác nghiên cứu và khai quật khảo cổ trải qua hơn 2 thập kỷ, các nhà khoa học đã phát hiện di cốt người tiền sử có niên đại từ 13.000 năm đến 50.000 năm, minh chứng cho sự hiện diện rất sớm của con người trên vùng đất này.
Phát hiện này không chỉ góp phần làm sáng tỏ lịch sử cư trú lâu dài của người Việt cổ tại Tràng An - Hoa Lư, mà còn mở ra một cách nhìn mới về Đàn Kính Thiên là điểm hội tụ linh khí của Trời - Đất - Con người, nơi mạch nguồn tiền sử giao hòa với dòng chảy lịch sử dựng nước.
Theo các nhà nghiên cứu, sự trùng hợp đầy ý nghĩa này thể hiện một mối giao cảm đặc biệt giữa tổ tiên người Việt cổ với hậu thế, giữa con người tiền sử với các nhà khoa học hôm nay, để cùng nhau hé mở những lớp trầm tích sâu thẳm của lịch sử dân tộc. Từ người tiền sử sinh tồn giữa núi rừng Tràng An, đến vua Đinh dựng nghiệp lớn, lập quốc Đại Cồ Việt, tất cả hợp thành một dòng chảy liên tục, thể hiện mối giao cảm sâu xa giữa tổ tiên và hậu thế, giữa khoa học hiện đại và cội nguồn dân tộc.
“Điểm đến mới này không chỉ là chứng tích lịch sử, văn hóa, nhắc nhở cho mỗi người con đất Việt về cội nguồn dân tộc, nơi các vị vua đã khai quốc để có đất nước Việt Nam phồn thịnh như ngày hôm nay, mà còn tạo ra không gian du lịch mới mẻ, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, mở ra cơ hội lớn cho du lịch Ninh Bình tiếp tục gặt hái thêm những thành công mới trong năm 2026" - Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình Bùi Văn Mạnh chia sẻ.
