Khoảng trống pháp lý với âm nhạc do AI tạo ra
Khi một sản phẩm âm nhạc có thể được tạo ra mà không gắn với một chủ thể sáng tạo cụ thể, các khái niệm nền tảng của luật bản quyền như tác giả, tác phẩm phái sinh hay hành vi sao chép trở nên khó áp dụng một cách rạch ròi. Trong bối cảnh đó, vấn đề trung tâm không nằm ở khả năng của công nghệ, mà ở việc khung pháp lý hiện hành đang bộc lộ những giới hạn rõ rệt trước một hình thức sáng tạo mới.
Reality shows that music created by AI is posing a potential risk of copyright and personal rights infringement. However, the identification and proving of violations is beyond the capabilities of traditional legal tools.
Musician Nguyen Van Chung frankly acknowledged: "When AI can imitate singers' voices or blend creative styles to create new products, the boundary between creativity and copyright infringement is very blurred. Everything is only at the level of feeling, feeling, but cannot be proven yet.
The core cause of this situation lies in the operational nature of AI. Unlike humans, AI does not copy works linearly, but learns from huge data blocks, and then creates new results based on probability. This makes it almost impossible to separate the level of "borrowing" in a piece of music if applying assessment criteria that are built for human creativity.
Musician Ha Anh believes that, technically, "exactly dissecting the level of'borrowing' of AI is very difficult, even almost impossible", because AI does not leave clear traces of copying.
The legal gap becomes even clearer in cases of imitating singers' voices or copying creative styles. This is a controversial phenomenon, when AI products can confuse the public with the singing voice or style of real artists, while the subject behind them is not subject to corresponding legal liability.
Nhạc sĩ Đức Thịnh khẳng định đây là hành vi vi phạm rõ rệt quyền cá nhân và quyền tác giả, cần phải bị loại bỏ. Nhưng trên thực tế, pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định cụ thể để xử lý hành vi mô phỏng giọng hát bằng AI trong không gian số.
Một khó khăn khác là việc xác định trách nhiệm pháp lý khi xảy ra vi phạm. Trong trường hợp một sản phẩm âm nhạc do AI tạo ra xâm phạm bản quyền, trách nhiệm thuộc về người sử dụng công cụ AI, đơn vị phát triển thuật toán hay nền tảng phát hành nội dung? Khi các chủ thể liên quan chưa được xác lập rõ trách nhiệm, quyền lợi của nhạc sĩ và ca sĩ dễ bị bỏ ngỏ, còn quá trình thực thi pháp luật trở nên lúng túng.
Need for building a suitable management framework
Trước thực trạng hiện tại, nhiều ý kiến cho rằng không nhất thiết phải xây dựng một bộ luật hoàn toàn mới. Tuy nhiên, các quy định hiện hành cần được cập nhật để theo kịp sự phát triển của công nghệ.
Nhạc sĩ Hà Anh nhấn mạnh: "Quản lý AI không nhằm cản trở sáng tạo, mà để thiết lập một hành lang pháp lý bảo đảm sự công bằng trong ngành".
From an enforcement perspective, musician Nguyen Van Chung believes that building a management framework for AI music requires an inter-sectoral approach: "To build separately, there must be a younger team, understanding copyright, music and technology". According to him, if the law continues to operate according to the old thinking, the gap between creative practice and management capacity will increasingly widen.
Về dài hạn, việc hoàn thiện khung pháp lý cho âm nhạc AI cần hướng tới những nguyên tắc tối thiểu như minh bạch nguồn gốc sản phẩm, yêu cầu ghi chú rõ ràng khi sử dụng giọng hát hoặc phong cách mô phỏng, cũng như cơ chế xin phép và chia sẻ lợi ích đối với tác phẩm gốc.
Đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là điều kiện cần thiết để bảo vệ quyền tác giả, quyền cá nhân và duy trì giá trị cốt lõi của sáng tạo âm nhạc trong bối cảnh công nghệ tiếp tục phát triển nhanh hơn khả năng điều chỉnh của pháp luật.
