Các nhà nghiên cứu tại Bangladesh đã phát hiện một loại virus có nguồn gốc từ dơi có tên Pteropine orthoreovirus (PRV) - ở những bệnh nhân ban đầu bị nghi nhiễm virus Nipah nhưng sau đó cho kết quả xét nghiệm âm tính. Tất cả các bệnh nhân này đều vừa sử dụng nhựa chà là tươi, con đường lây nhiễm quen thuộc của các bệnh liên quan đến dơi.
Phân tích di truyền cho thấy sự hiện diện của virus sống trong nhiều mẫu bệnh phẩm, xác nhận tình trạng nhiễm virus thực sự ở người. Phát hiện này làm dấy lên lo ngại rằng các virus nguy hiểm từ dơi có thể đang lưu hành âm thầm bên cạnh virus Nipah.
Trong nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm, các nhà khoa học đã phát hiện PRV trong các mẫu dịch họng được lưu trữ và mẫu nuôi cấy virus của năm bệnh nhân tại Bangladesh. Những bệnh nhân này ban đầu được theo dõi trong diện nghi nhiễm Nipah nhưng sau đó được xác định âm tính.
Kết quả nghiên cứu đã đưa PRV vào nhóm ngày càng nhiều các virus lây từ động vật sang người được ghi nhận tại Bangladesh, với những biểu hiện giống Nipah. Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Emerging Infectious Diseases ngày 1.2.2026.
Cả 5 bệnh nhân đều từng sử dụng nhựa chà là tươi, thường được thu hoạch vào mùa đông và là nơi dơi thường xuyên tiếp xúc. Đây cũng là con đường lây truyền chính của virus Nipah tại Bangladesh. Dơi được xác định là vật chủ tự nhiên của nhiều virus lây sang người, bao gồm virus dại, Nipah, Hendra, Marburg và SARS-CoV-1.
“Phát hiện của chúng tôi cho thấy nguy cơ bệnh tật liên quan đến việc tiêu thụ nhựa chà là tươi không chỉ giới hạn ở virus Nipah”, ông Nischay Mishra, Phó giáo sư dịch tễ học tại Trung tâm Nhiễm trùng và Miễn dịch (CII), Trường Y tế Công cộng Mailman thuộc Đại học Columbia (Mỹ), tác giả chính của nghiên cứu, cho biết. “Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của các chương trình giám sát diện rộng nhằm phát hiện sớm các virus mới nổi từ dơi”.
Bệnh giống Nipah nhưng do nguyên nhân khác
Năm bệnh nhân được nhập viện với các triệu chứng điển hình của nhiễm virus Nipah như sốt, nôn, đau đầu, mệt mỏi, tăng tiết nước bọt và các biểu hiện thần kinh. Tuy nhiên, xét nghiệm bằng PCR và huyết thanh đã loại trừ virus Nipah.
Để xác định nguyên nhân, các nhà nghiên cứu sử dụng kỹ thuật VCS, qua đó phát hiện PRV trong các mẫu dịch họng được lưu trữ. Ở ba trường hợp, virus còn được nuôi cấy thành công, xác nhận tình trạng nhiễm virus đang hoạt động. VCS là một kỹ thuật xét nghiệm và giải trình tự gene hiện đại, cho phép phát hiện đồng thời hàng nghìn loại virus khác nhau trong một mẫu bệnh phẩm.
Các bệnh nhân được phát hiện thông qua chương trình giám sát virus Nipah do Viện Dịch tễ học, Kiểm soát và Nghiên cứu bệnh tật Bangladesh (IEDCR), Trung tâm Nghiên cứu bệnh tiêu chảy quốc tế Bangladesh (icddr,b) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) phối hợp triển khai.
Công nghệ tiên tiến phát hiện những virus bị bỏ sót
PRV không phải là virus mới, nhưng phát hiện mới cho thấy loại virus từ dơi này có thể đang gây bệnh nặng ở người và trước nay đã bị bỏ sót trong các ca nghi nhiễm Nipah.
Đáng chú ý, cả năm bệnh nhân trong nghiên cứu đều mắc bệnh nặng, trong khi các ca nhiễm PRV được ghi nhận tại một số quốc gia lân cận thường có mức độ nhẹ hơn. Điều này cho thấy có thể tồn tại nhiều trường hợp nhiễm PRV nhẹ tại Bangladesh nhưng chưa được chẩn đoán.
“Đây là một nguyên nhân lây truyền từ động vật sang người mới, gây biến chứng hô hấp và thần kinh sau khi sử dụng nhựa chà là tươi, bên cạnh virus Nipah”, bà Tahmina Shirin, Giám đốc IEDCR, nhận định.
